Wystąpienie: Rafał Komarewicz

Stanowisko

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Centrum przedstawiam stanowisko wobec sprawozdania Komisji Finansów Publicznych o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, druki nr 604 i 3108.

Projekt dotyczy uprawnień organów Krajowej Administracji Skarbowej do żądania od banków informacji objętych tajemnicą bankową. Od 1 lipca 2022 r. organy KAS mogą występować o takie informacje nie tylko w odniesieniu do osoby podejrzanej, ale także wobec każdej osoby fizycznej powiązanej ze sprawą. Odbywa się to bez kontroli sądu i bez wiedzy posiadacza rachunku. Zakres przekazywanych danych jest szeroki: obejmuje historię operacji na rachunku, kredyty i ich zabezpieczenia czy papiery wartościowe.

Skala stosowania tego uprawnienia nie jest marginalna. Według danych Ministerstwa Finansów przekazanych rzecznikowi praw obywatelskich od 1 lipca 2022 r. do 31 marca 2024 r. organy KAS wystąpiły do banków ponad 3,5 tys. razy. Ministerstwo nie przedstawiło danych o tym, w ilu z tych spraw postawiono zarzuty. Rzecznik Praw Obywatelskich interweniował w tej sprawie, a prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych wskazywał na nieproporcjonalność tej ingerencji w prywatność.

Projekt złożono w lipcu 2024 r., a pierwsze czytanie odbyło się we wrześniu 2024 r. Komisja Finansów Publicznych przyjęła go 16 września 2026 r., wprowadzając do niego istotne poprawki.

W brzmieniu z druku nr 3108 projekt nowelizuje nie tylko ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej, ale także ustawę - Prawo bankowe, co znalazło odzwierciedlenie w jego tytule. Przewiduje on cztery zasadnicze rozwiązania. Po pierwsze, w postępowaniu przygotowawczym organy KAS będą mogły samodzielnie żądać informacji objętych tajemnicą bankową o osobie fizycznej wyłącznie wtedy, gdy ma ona status podejrzanego. Po drugie, dostęp do takich informacji o innej osobie fizycznej będzie możliwy tylko na podstawie postanowienia sądu wydanego na wniosek organu KAS. Organom KAS przysługiwać będzie zażalenie na takie postanowienie. Po trzecie, informacji tych nie będzie można żądać na etapie czynności wyjaśniających, przed wszczęciem postępowania, ani w sprawach o wykroczenia spoza prawa karnego skarbowego. Po czwarte, do żądań skierowanych do banków przed wejściem w życie ustawy stosować się będzie przepisy dotychczasowe. Ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Klub Centrum ocenia te rozwiązania pozytywnie. Przywracają one równowagę między skutecznością administracji skarbowej a ochroną prywatności obywateli. Dlatego będziemy głosować za tym projektem ustawy. Dziękuję.